Pirolochinolinochinon
Cząsteczka o potencjalnym znaczeniu profilaktycznym i terapeutycznym w chorobach neurozwyrodnieniowych
lek. Krzysztof Pawelczak
lek. Tomasz Fijałkowski
dr hab. n. med. Łukasz Rzepiński, prof. PBŚ
- Niniejszy artykuł poświęcono pirolochinolinochinonowi (PQQ – pyrroloquinoline quinone) – cząsteczce biologicznie aktywnej, która wykazuje zdolność do jednoczesnej modulacji kilku kluczowych mechanizmów patogenetycznych, takich jak dysfunkcja mitochondrialna, stres oksydacyjny, stan zapalny oraz zaburzenia proteostazy. Dlatego wiąże się z nią pewne nadzieje, że odegra znaczącą rolę w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych
Dane statystyczne dotyczące chorób neurozwyrodnieniowych
Choroby neurozwyrodnieniowe stanowią jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych społeczeństw współczesnego świata. Zgodnie z analizą Global Burden of Disease Study 2021 zaburzenia neurologiczne odpowiadają za najwyższą liczbę lat życia utraconych z powodu niesprawności (DALY – disability-adjusted life years) – blisko 443 mln DALY. Szacuje się, że różnego rodzaju schorzenia neurologiczne dotyczą >3,4 mld osób na świecie, co odpowiada niemal 43% globalnej populacji1. Dane te wskazują na istotne znaczenie chorób układu nerwowego pod względem zdrowotnym, społecznym i ekonomicznym.
Szczególną rolę w tej grupie schorzeń odgrywają choroby neurodegeneracyjne doprowadzające do otępienia, a spośród nich zwłaszcza choroba Alzheimera (AD – Alzheimer's disease). Według danych World Health Organization (WHO) demencja dotyka dziś >55 mln osób na świecie, a liczba chorych może wzrosnąć nawet do 139 mln do 2050 r.2 Jednocześnie globalne koszty związane z opieką nad osobami z demencją przekraczają 1,3 bln USD rocznie, przy czym znaczna część tego obciążenia wynika z opieki nieformalnej sprawowanej przez członków rodzin3,4. Prognozy epidemiologiczne wskazują na dalsze pogłębianie się zapadalności na demencję, które postępuje wraz ze starzeniem się populacji.
Wzrost zapadalności i chorobowości odnotowuje się również w przypadku choroby Parkinsona (PD – Parkinson's disease) – drugiej pod względem częstości występowania choroby neurodegeneracyjnej. W ciągu ostatnich 20 lat liczba chorych na PD istotnie wzrosła – dziś przekracza 8,5 mln w skali światowej5. Modele epidemiologiczne wskazują, że do 2050 r. liczba ta może wzrosnąć do blisko 25 mln6. Choroba Parkinsona prowadzi do postępującej niesprawności ruchowej oraz licznych objawów pozaruchowych, generując znaczne obciążenie społeczne i ekonomiczne7.
Pomimo znacznego postępu w zrozumieniu patofizjologii tych schorzeń możliwości terapeutyczne pozostają ograniczone. W większości przypadków dostępne leczenie ma charakter objawowy i nie wpływa w istotny sposób na naturalny przebieg choroby. Z tego...
