Neuromodulacja w zaburzeniach ruchowych – przegląd światowych standardów i perspektywa polska
Część 2. Nieinwazyjna neuromodulacja w zaburzeniach ruchowych
prof. dr hab. n. med. Józef Opara
- W pierwszej części cyklu poświęconego neuromodulacji w zaburzeniach ruchowych dokonano analizy inwazyjnej formy terapii, takiej jak głęboka stymulacja mózgu (DBS – deep brain stimulation). W drugiej zaś skupiono się na zastosowaniach neuromodulacji nieinwazyjnej w leczeniu tych zaburzeń, m.in. w chorobie Parkinsona (PD – Parkinson's disease), drżeniu samoistnym (ET – essential tremor) i dystonii
Neuromodulacja nieinwazyjna – czym właściwie jest?
Pojęcie neuromodulacji nieinwazyjnej po raz pierwszy przyciągnęło uwagę środowiska naukowego w 1985 r., gdy Barker i wsp. podkreślili znaczenie stymulacji kory ruchowej1. Dwie dekady później Krames i wsp. zaproponowali (w 2009 r.) bardziej kompleksową definicję, wg której proces ten obejmuje różnorodne działania, takie jak hamowanie, stymulowanie, modyfikowanie, regulowanie lub terapeutyczna zmiana aktywności elektrycznej bądź chemicznej w obrębie układów nerwowych (ośrodkowego [OUN], obwodowego i autonomicznego). Ta technologia jest oparta na interakcji z interfejsem neuronalnym.
Neuromodulację określono jako interdyscyplinarną dziedzinę łączącą naukę, medycynę i bioinżynierię, która obejmuje technologie zarówno wymagające implantów, jak i te niewszczepialne, mające na celu poprawę jakości życia. Osiąga się to dzięki stosowaniu kontrolowanych, nierujnujących i odwracalnych metod stymulacji elektrycznej lub chemicznej, w tym przez systemy implantujące leki2. Z biegiem czasu definicja została rozszerzona o dodatkowe technologie nieinwazyjne, takie jak przezczaszkowa stymulacja przy użyciu pola magnetycznego (TMS – transcranial magnetic stimulation), ultradźwięków (TUS – transcranial ultrasound stimulation) i promieni laserowych. Co istotne, metody te są dziś wykorzystywane w terapii nie tylko mózgu, lecz także schorzeń związanych z rdzeniem kręgowym i nerwami obwodowymi3.
W części 1 niniejszego cyklu szczegółowo opisano szerokie zastosowanie neuromodulacji, podkreślając współczesną tendencję do opracowywania systemów o zminimalizowanym stopniu inwazyjności bądź całkowicie nieinwazyjnych. Systemy te cechują się mniejszymi rozmiarami oraz uproszczoną obsługą, co w niektórych przypadkach umożliwia pacjentom ich samodzielne stosowanie w środowisku domowym. Przykładem takich rozwiązań są techniki neurostymulacji, takie jak przezczaszkowa stymulacja prądem stałym (tDCS – transcranial direct current stimulation) i stymulacja nerwów obwodowych w leczeniu migreny, które opisano w literaturze z zakresu neurologii praktycznej.
