Onkogeriatria
Rak dróg żółciowych u pacjentów w podeszłym wieku
prof. dr hab. n. med. Jakub Kenig
- W niniejszym artykule przedstawiono aktualne dane dotyczące diagnostyki i leczenia raka dróg żółciowych (CCA – cholangiocarcinoma) u pacjentów w podeszłym wieku, ze szczególnym uwzględnieniem roli całościowej oceny geriatrycznej (COG), strategii chirurgicznych, technik małoinwazyjnych, terapii miejscowo-regionalnych, leczenia systemowego oraz przeszczepiania wątroby (LT – liver transplantation)
Rak dróg żółciowych jest nowotworem typowym dla populacji starszych osób i stanowi rosnące wyzwanie kliniczne w starzejących się społeczeństwach. Pomimo tego decyzje terapeutyczne nadal zbyt często opierają się na wieku metrykalnym, a nie na rzeczywistej rezerwie biologicznej chorego. Kluczowe znaczenie ma całościowa ocena geriatryczna, która umożliwia indywidualizację leczenia oraz bezpieczne stosowanie terapii chirurgicznych, miejscowych i systemowych, także u pacjentów z najstarszych grup wiekowych.
Postęp w medycynie i innych dziedzinach życia spowodował, że w ciągu kilku ostatnich dziesięcioleci liczba osób, które ukończyły 80 r.ż., zwiększyła się o 70%. Główny Urząd Statystyczny (GUS) szacuje, że w ciągu najbliższych dwóch dekad >3 mln osób w Polsce będzie miało ukończone 80 lat, a wśród nich znajdzie się 500 000 dziewięćdziesięciolatków. Kontakt lekarzy z pacjentami z najstarszych grup wiekowych stanie się więc praktycznie codziennością. Pomimo tego wciąż brakuje wytycznych leczenia koncentrującego się na chorych w podeszłym wieku. Strategie terapeutyczne opierają się głównie na wynikach badań prowadzonych wśród młodszych dorosłych lub starszych osób w dobrym stanie ogólnym, co nie odzwierciedla rzeczywistej populacji. W praktyce klinicznej decyzje w stosunku do seniorów są często podejmowane na podstawie subiektywnej oceny wydolności, obciążenia chorobami towarzyszącymi lub wręcz samego wieku metrykalnego1.
Rak dróg żółciowych jest nowotworem typowym dla populacji geriatrycznej z medianą wieku zachorowania bliską 70 lat. Starzenie się populacji przyczyniło się do wzrostu zapadalności na ten nowotwór, a zaawansowany wiek jest uważany za istotny czynnik ryzyka zachorowania2.
W Polsce obserwuje się jedne z najwyższych w Europie wskaźników zapadalności i umieralności. Rocznie rozpoznaje się 1800-2000 nowych przypadków, przy porównywalnej liczbie zgonów, co odzwierciedla wyjątkowo niekorzystne rokowanie tego nowotworu. Standaryzowany wskaźnik zapadalności w Polsce szacowany jest na 2,8-3/100 000 osób rocznie, natomiast standaryzowany wskaźnik umieralności osiąga zbliżone wartości. Tak wysoka zgodność między zapadalnością a umieralnością wskazuje na agresywną biologię choroby, późne rozpoznanie oraz ograniczoną skuteczność dostępnych metod leczenia.
