W latach 70. XX w. Nicholas Jewson sformułował trzy główne koncepcje etapów rozwoju medycyny ostatnich stuleci: medycynę przy łóżku chorego, szpitalną i laboratoryjną¹. W 2015 r. prezydent Barack Obama zaakceptował pierwsze rządowe fundusze na rozwój nowego sektora medycyny – medycynę precyzyjną². Od tego momentu podejście do leczenia chorych na nowotwory uległo rewolucyjnej przemianie.

Medycyna przy łóżku i laboratoryjna wykreowały pojęcie medycyny opartej na faktach (EBM – evidence-based medicine). Zgodnie z tą ideą należy stosować takie procedury lecznicze, które są skuteczne u większości chorych. Zakłada ona jednak, że u części z nich określona procedura medyczna nie będzie skuteczna, a nawet może spowodować powikłania. Medycyna precyzyjna natomiast zakłada, że każdy pacjent powinien być na tyle dokładnie zbadany, by proponowane leczenie było na pewno skuteczne. Zakłada więc, że nie będzie takich, którzy nie osiągną korzyści z proponowanej procedury leczniczej.

Jednym z elementów medycyny precyzyjnej jest teranostyka. Termin ten pochodzi od dwóch pojęć: „terapia” i „diagnostyka”. Odnosi się do procedur polegających na przeprowadzeniu testu diagnostycznego, którego wynik decyduje o wyborze określonej formy leczenia. Zasada ta została sformułowana w 1998 r. przez Johna Funkhousera, który w ramach badania strategii rozwoju swej firmy opracował test do monitorowania skuteczności nowego leku przeciwzakrzepowego³. Zakładała ona rozwój testów diagnostycznych mających zastosowanie w ściśle określonych procedurach terapeutycznych. Ta nowa idea oparta na precyzyjnej kwalifikacji chorego oraz kontroli skuteczności leczenia ma wymiar zarówno etyczny, jak i farmakoekonomiczny^4,5; pozwala na dobór najbardziej skutecznych metod indywidualnego leczenia każdego chorego i minimalizuje ryzyko działań niepożądanych.

Często cytowanym przykładem zastosowania koncepcji teranostycznej jest leczenie z zastosowaniem herceptyny. Znając mechanizm działania tego leku, określono, że jego skuteczność w leczeniu raka piersi (BC – breast cancer) zależy od ekspresji receptorów ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu typu 2 (HER2 – human epidermal growth factor type 2) na komórkach nowotworowych. Tak więc decyzja o zastosowaniu tego leku powinna zależeć od wyniku badania histopatologicznego określającego obecność receptora HER2. Zasada ta została zatwierdzona przez amerykańską Food and Drug Administration (FDA) w 1998 r. – niektórzy autorzy uważają właśnie tę datę za początek teranostyki.