Nietypowe objawy niedokrwistości u dzieci: drażliwość, pogorszenie koncentracji, zaburzenia snu?

Niedobór żelaza (iron deficiency) czy niedokrwistość z niedoboru żelaza (iron deficiency anemia) stanowią istotne problemy pediatryczne. Deficyt tego pierwiastka jest najczęściej występującym niedoborem mikroelementów u dzieci. Według danych World Health Organization (WHO) niedokrwistość z niedoboru żelaza dotyczy prawie 40% dzieci w wieku poniżej 5 roku życia i jest głównie spowodowana przez niedobory żywieniowe, do których dochodzi na skutek niewystarczającej podaży^1,2. Należy do nich przede wszystkim niewłaściwy model żywieniowy dziecka, gdy dieta jest oparta głównie na produktach roślinnych, bogatych w żelazo niehemowe, o gorszej biodostępności w porównaniu z zawartym w mięsie żelazem hemowym. Fityniany, które są obecne w produktach zbożowych, i szczawiany zawarte w warzywach, takich jak szczaw czy szpinak, oraz wapń i białka mleka mogą tworzyć z żelazem nierozpuszczalne kompleksy lub ograniczać jego rozpuszczalność, co znacznie zmniejsza biodostępność żelaza niehemowego i ogranicza jego wchłanianie. Dodatkowo nadmierne spożywanie mleka oraz jego przetworów powoduje zwiększenie pH soku żołądkowego i tym samym wpływa na utrudnienie wchłaniania żelaza. Również zaburzenia dotyczące przewodu pokarmowego, przewlekłe biegunki, zaburzenia wchłaniania czy alergie i nietolerancje pokarmowe prowadzą do niedoboru żelaza. Inną przyczyną jest zaburzone wchłanianie żelaza w przebiegu różnego rodzaju infekcji dróg oddechowych lub stanów zapalnych o charakterze przewlekłym bądź nawrotowym jako odpowiedź na zwiększoną syntezę hepcydyny. Zwiększona synteza hepcydyny jest również częsta u osób uprawiających sport wyczynowy. U nastolatek główną przyczyną niedokrwistości z niedoboru żelaza są zaburzenia związane z nadmiernymi lub przedłużającymi się krwawieniami miesiączkowymi³.

Niedobór żelaza rozwija się powoli, stosunkowo długo można nie zauważyć żadnych objawów chorobowych. Jeżeli w początkowym okresie utajonego niedoboru żelaza nie zostanie zastosowane odpowiednie leczenie, mogą się pojawić kolejne dwa etapy choroby. W drugim etapie – czynnościowego niedoboru żelaza – zmniejszeniu ulega produkcja hemoglobiny, ale w morfologii krwi obwodowej nie obserwuje się jeszcze niedokrwistości, stężenie hemoglobiny oscyluje przy dolnej granicy normy dla wieku dziecka. Trzeci etap to już pełnoobjawowa niedokrwistość z niedoboru żelaza^4,5.