Wakcynologia
Szczepienia przeciwko HPV
dr n. med. i n. o zdr. Anna Flotyńska-Adamczyk
- Skuteczność i bezpieczeństwo szczepionek przeciw HPV
- Realizacja szczepień przeciwko HPV w Polsce i na świecie
- Charakterystyka dostępnych w Polsce szczepionek przeciwko HPV
Szacuje się, że genotypy 16 i 18 wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV – human papilloma virus) są odpowiedzialne za blisko 70% przypadków raka szyjki macicy, 90% przypadków raka odbytu, 70% przypadków śródnabłonkowych neoplazji sromu (VIN – vulvar intraepithelial neoplasia) i pochwy (VAIN – vaginal intraepithelial neoplasia) wysokiego stopnia związanych z obecnością tych typów HPV oraz 78% przypadków śródnabłonkowej neoplazji odbytu (AIN – anal intraepithelial neoplasia) wysokiego stopnia (AIN 2/3) związanej z zakażeniem HPV. Zakażenie HPV jest najczęstszą infekcją przenoszoną drogą płciową bez istniejących objawów klinicznych zakażenia1. Szacuje się, że ponad 90% infekcji HPV przebiega bezobjawowo i ulega samoeradykacji w ciągu 12-24 miesięcy, natomiast przewlekłe zakażenie może prowadzić do rozwoju raka2.
Zidentyfikowano ponad 200 typów wirusa, z których około 14 (typy: 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68) charakteryzuje się zwiększonym ryzykiem onkogenezy3.
Pierwsza szczepionka przeciwko HPV – 4-walentna Gardasil (typy 6, 11, 16, 18) – została zarejestrowana w 2006 roku. W 2009 roku amerykańska Food and Drug Administration (FDA) dopuściła ją do obrotu, została zarejestrowana zarówno dla dziewcząt, jak i dla chłopców. W 2007 roku zarejestrowano 2-walentną szczepionkę Cervarix, a w 2014 roku 9-walentną Gardasil 91.
Kalendarz szczepień
W Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2025 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2026 (Dz.Urz. Min. Zdr. 2025 poz. 85) szczepienie przeciw HPV zostało umieszczone w dziale szczepień zalecanych osobom po ukończeniu 9 roku życia do ukończenia 14 roku życia w schemacie 2-dawkowym oraz od 15 roku życia w schemacie 3-dawkowym4.
Program szczepień przeciw HPV realizuje założenia i cele Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030. Szczepienia przeciw HPV rozpoczęły się 1 czerwca 2023 roku5. Od 1 września 2024 roku szczepienia są przeprowadzane wśród dzieci po ukończeniu 9 roku życia do ukończenia 14 roku życia w schemacie 2-dawkowym. Zalecany odstęp między dawkami wynosi 6 miesięcy, przy czym drugą dawkę należy podać do 12 miesięcy po pierwszej dawce. Szczepienie przeciwko HPV jest także zalecane dorosłym. Trwałym przeciwwskazaniem do szczepienia przeciwko HPV jest wystąpienie w przeszłości ciężkiej reakcji alergicznej (w tym anafilaksji) po podaniu poprzedniej dawki szczepionki lub na którykolwiek z jej składników.
