Leki recepturowe stosowane w pediatrii
dr hab. n. med. i n. o zdr. Magdalena Skarżyńska,
specjalista farmacji aptecznej, szpitalnej i klinicznej
- Podstawowe wymagania stawiane lekom recepturowym przeznaczonym dla pacjentów pediatrycznych
- Odmienności farmakokinetyki leków stosowanych w pediatrii
- Obszary kliniczne, w których receptura apteczna nadal znajduje praktyczne zastosowanie
W pediatrii receptura apteczna nadal odgrywa ważną rolę w dostosowywaniu farmakoterapii do indywidualnych potrzeb pacjenta, zwłaszcza gdy brakuje gotowych produktów leczniczych o odpowiedniej dawce, postaci farmaceutycznej lub właściwym składzie. Jej znaczenie jest szczególnie duże w populacji pacjentów pediatrycznych (u noworodków, niemowląt i małych dzieci), ponieważ odmienności rozwojowe w zakresie farmakokinetyki oraz większa wrażliwość na substancje pomocnicze sprawiają, że samo proporcjonalne zmniejszenie dawki leku przeznaczonego dla dorosłych nie zapewnia bezpieczeństwa terapii.
Zgodnie z aktualnym rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 roku (Dz.U. 2025 poz. 1242) wysokość odpłatności za lek recepturowy jest wyliczana na podstawie art. 6 ust. 7 ustawy o refundacji leków i powiązana z minimalnym wynagrodzeniem: „Odpłatność ryczałtowa, o której mowa w ust. 5, wynosi 0,50% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ogłaszanego w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów wydanym na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2020 r. poz. 2207), z zaokrągleniem do pierwszego miejsca po przecinku”. W rezultacie od 1 stycznia 2026 roku ryczałt za lek recepturowy wynosi 24 zł, natomiast szczegółowa ilość leku przypadająca na jeden ryczałt jest następująca:
- czopki, globulki, pręciki: do 12 sztuk
- roztwory, mikstury, zawiesiny, emulsje (do użytku wewnętrznego): do 250 g
- płynne leki do stosowania zewnętrznego: do 500 g (zawierające spirytus, gdzie 95% spirytus nie może przekroczyć 100 g)
- maści, kremy, mazidła, żele, pasty: do 100 g
- proszki dzielone: do 20 sztuk
- proszki niedzielone (proste i złożone): do 80 g
- krople (wewnętrzne i zewnętrzne): do 40 g
- mieszanki ziołowe: do 100 g
- pigułki: do 30 sztuk
- krople i maści do oczu/nosa/uszu (aseptyczne): do 10 g.
Lekarz może przepisać podwójną ilość leku recepturowego, co skutkuje naliczeniem dwóch ryczałtów. Z kolei w przypadku recept na maści, kremy, mazidła, pasty albo żele do stosowania na skórę lekarz może przepisać 10-krotną ilość leku recepturowego, ustaloną na podstawie przepisów określających leki, które mogą być traktowane jako surowce farmaceutyczne mające zastosowanie przy sporządzeniu leków recepturowych.
