W ostatnich latach w mediach coraz częściej poruszane są przypadkami śmierci młodych osób, do których dochodzi w trakcie zatrzymywania przez policję. Wiele z tych przypadków jest dokumentowanych przez świadków na zdjęciach lub filmach, a następnie publikowanych w mediach, w tym w internecie. Za każdym razem w trakcie akcji policji wzywane jest pogotowie, które kontynuuje akcję resuscytacyjną. Pomimo oskarżeń o brutalność funkcjonariuszy, a niejednokrotnie także ratowników, badania pośmiertne nie tylko nie wykazują śmiertelnych obrażeń, lecz także nie pozwalają nawet na ustalenie przyczyny zgonu. Ten problem nie znalazł jeszcze się w kręgu badań żadnej specjalności lekarskiej – poza medycyną sądową, ponieważ we wszystkich przypadkach zbadać można tylko zwłoki.

Asfiksja restrykcyjna

Analiza zeznań świadków pozwala na stwierdzenie, że zatrzymywane osoby okazywały cechy patologicznego pobudzenia psychoruchowego. Zdarzenia takie znane są na całym świecie – jedną z głośniejszych spraw była m.in. sprawa śmierci Roberta Dziekańskiego z 2007 r., do której doszło w Kanadzie. Do niedawna tego typu zgony były interpretowane jako skutek majaczenia pobudzeniowego (excited delirium)^1,2, w którym pobudzenie psychoruchowe spowodowane działaniem narkotyku miało osiągać takie nasilenie, że doprowadzało do śmierci. Ta teoria jest dziś podawana w wątpliwość³, a nawet została skrytykowana w oficjalnym stanowisku American Psychiatric Association⁴, głównie dlatego że zgony nie następowały w czasie spoczynku, lecz obezwładniania z użyciem siły. Wytłumaczeniem tych nagłych zgonów jest teoria asfiksji restrykcyjnej⁵ – nagłej ostrej niewydolności krążenia spowodowanej utrudnieniem pełnego oddechu u osoby silnie pobudzonej psychoruchowo. Jest to nowe rozpoznanie – w zasadzie tylko teoria, stosowane jedynie w medycynie sądowej⁶.

Teoria asfiksji restrykcyjnej została wysunięta 15 lat temu w Niemczech na podstawie analizy rzadkich, ale powtarzalnych, bardzo podobnych do siebie przypadków5. W ciągu ostatnich 15 lat w krakowskim Zakładzie Medycyny Sądowej badano 11 przypadków...