Preparaty wykorzystywane do remineralizacji wczesnych zmian próchnicowych

Do remineralizacji wczesnych zmian próchnicowych wykorzystywane są głównie substancje zawierające wymienione poniżej związki.

Związki fluoru

• fluorek sodu (NaF)
• fluorokrzemian sodu
• fluorek cyny (SnF₂)
• aminofluorki
• zakwaszony fosforan fluoru (APF – acidified fluorophosphate).

Działanie fluoru możemy podzielić na endogenne oraz egzogenne. Do remineralizacji zmian wykorzystujemy aktywność egzogenną związków tego pierwiastka. Fluor działa poprzez promowanie remineralizacji, hamowanie demineralizacji oraz stabilizowanie pH na poziomie fizjologicznym. Dlatego można stwierdzić, że fluor ma działanie zapobiegawcze oraz naprawcze.

Związki fluoru wpływają na budowę szkliwa – powodują powstanie fluoroapatytów, które są bardziej odporne na działanie kwasów (pH krytyczne hydroksyapatytu to 5,5, natomiast fluoroapatytu to 4,5). Mają również wpływ na powstawanie płytki nazębnej – utrudniają początkową adherencję bakterii do powierzchni zęba oraz osłabiają ich metabolizm.

Działanie egzogenne fluoru zależne jest od jego stężenia i pH środowiska. Niskie stężenia fluoru (<50 ppm) w kwaśnym środowisku powodują powstawanie fluoroapatytu, natomiast wysokie stężenia (>100 ppm) w niskim pH powodują powstawanie fluorku wapnia, który precypituje do powierzchni zębów i stanowi rezerwuar fluoru.

W gabinecie stomatologicznym najczęściej używane są lakiery fluorkowe, aplikowane 3-4-krotnie w odstępach tygodniowych. Przykładowymi lakierami fluorkowymi są:

• Duraphat 5% NaF (22 600 ppm)
• FluorProtector 0,9% fluorokrzemian (1000 ppm)
• Varnish z fosforanem trójwapniowym 5% NaF (22 600 ppm).

Innymi zabiegami z wykorzystaniem w gabinecie związków fluoru są okłady z pianek aplikowanych na zęby na łyżkach profilaktycznych, np. Flairesse (12 300 ppm F), lub jonoforeza z wykorzystaniem 2% NaF i natężenia prądu 1-3 mA w ciągu 5-15 min.

Kompleks CPP-ACP (fosfopeptyd kazeiny – amorficzny fosforan wapnia)

Kompleks nosi nazwę handlową Recaldent. Ma zdolność stabilizacji jonów wapnia, fosforanowych i fluorkowych. Wiąże się z błonką nabytą, płytką nazębną, bakteriami, hydroksyapatytem i tkankami miękkimi, stanowiąc źródło biodostępnych jonów wapnia i fosforanowych. W środowisku obojętnym i zasadowym fosfopeptyd kazeiny stabilizuje jony wapniowe i fosforanowe, a w kwaśnym je uwalnia. Powoduje to przesycenie śliny jonami i dzięki temu istnieje możliwość remineralizacji podpowierzchniowej początkowej zmiany próchnicowej. Dzięki obecności CPP ma on niską rozpuszczalność w wodzie, co gwarantuje jego przedłużone działanie. Największą intensywność remineralizacji stwierdzono w pH 5,5. Przy niższym pH większą skuteczność stwierdzono, używając CPP-ACFP. Przykładami preparatów wykorzystujących Recaldent są Tooth Mousse (bez fluoru) oraz Mi Paste Plus (z fluorem). Dostępne są również gumy do żucia i pastylki do ssania: Tooth Mousse Plus, Mi Paste Plus (dostarczają w odpowiednich proporcjach jony wapniowe, fosforanowe, fluorkowe – 5:3:1).

Bioaktywne szkło – fosforokrzemian wapniowo-sodowy (CSPS)

Nosi nazwę handlową NovaMin. Uwalnia w kontakcie ze śliną jony wapnia, fosforu i sodu. Jony sodu mają zdolność buforowania środowiska. Po wzroście pH ślina staje się przesycona jonami wapnia i fosforu, które precypitują do zdemineralizowanych miejsc jako fosforan wapnia. Następnie ulega on krystalizacji i tworzy się nowy hydroksyapatyt.

Przykłady preparatów: Sensodyne Nupro (zawiera też 5000 ppm F) oraz DuraShield Plus (10% NovaMin).

Trójfosforan wapnia (TCP)

Możemy wyróżnić postaci α i β omawianego związku, z czego tylko β-TCP jest bioaktywny, biokompatybilny i stanowi fazę przejściową w procesie formowania się hydroksyapatytu (HA). Cechy te umożliwiają jego udział w remineralizacji. Jest związkiem mniej rozpuszczalnym, powstałym z połączenia węglanu wapnia i fosforanu wapnia. W celu uzyskania jak najwyższego stopnia remineralizacji często uzyskuje się tzw. funkcjonalny TCP, łącząc go np. z kwasem fumarowym lub laurylosiarczanem sodu. Wadą stosowania TCP jest tworzenie się na powierzchni szkliwa kompleksu fluorku wapnia przy dostępie fluoru. Dochodzi w ten sposób do zahamowania procesu remineralizacji podpowierzchniowej warstwy zmiany próchnicowej. Aby temu zapobiec, stosuje się niskie stężenia TCP (do 1%) lub łączy się go z tlenkami metali (np. z dwutlenkiem tytanu). Ogranicza to wówczas interakcje z wapniem, fosforem i fluorem. Przykładem tak działającego preparatu jest Tricalcium Phosphate Fluoride Varnish.

Curodont Repair – Peptyd 104

Curodont^TM Repair to płynny materiał o niskiej lepkości, który zawiera opatentowaną na całym świecie technologię Monomer-Peptide 104 w najwyższym stężeniu. Ta rewolucyjna technologia wykorzystuje krótki, „inteligentny” peptyd, zsyntetyzowany z naturalnie występujących aminokwasów, aby promować odkładanie się hydroksyapatytu (głównego minerału budującego zęby) w obrębie zmian próchnicowych i zatrzymać postęp początkowych zmian. Technologia Curodont^TM Repair została sformułowana jako płyn o niskiej lepkości i wysokim powinowactwie do hydroksyapatytu. Wyjątkowe warunki w obrębie zmian próchnicowych umożliwiają organizację monomerów peptydowych w biomacierz. Ta matryca kieruje regeneracją szkliwa, służąc jako platforma do tworzenia nowych kryształów hydroksyapatytu. Opatentowana technologia Monomer-Peptide 104 remineralizuje strukturę szkliwa aż do głębokości ubytku, chroniąc ząb. Monomery peptydu 104 w ciągu 5 minut ulegają dyfuzji na całej głębokości zmiany próchnicowej. Peptydy samoistnie łączą się ze sobą w obrębie zmiany próchnicowej, tworząc biomatrycę, która przyciąga jony wapnia i fosforanowe ze śliny i wytwarza nowe kryształy hydroksyapatytu, prowadząc w ten sposób do remineralizacji.

Hydroksyapatyt