Podsumowanie zaleceń praktycznych
- Przed operacją: badanie USG pęcherzyka żółciowego + ocena ryzyka.
- Po operacji: rozważenie profilaktyki UDCA (500-600 mg/24 h przez co najmniej 6 miesięcy) – szczególnie u pacjentów z szybką utratą masy ciała.
- Dieta: regularne, małe posiłki, dieta bogata w błonnik, unikanie długich przerw między posiłkami.
- Monitorowanie: edukacja pacjenta o objawach alarmowych i regularne kontrole.
- Indywidualizacja: decyzja o profilaktyce powinna być podejmowana przez zespół wielodyscyplinarny (chirurg bariatryczny, gastroenterolog, dietetyk).
Wczesne wdrożenie profilaktyki znacząco zmniejsza ryzyko powikłań, takich jak zapalenie pęcherzyka, zapalenie dróg żółciowych, czy ogranicza potrzebę pilnej cholecystektomii, która u pacjentów po bariatrii może być technicznie trudniejsza.
Monitorowanie i diagnostyka
- Badanie USG jamy brzusznej przed operacją bariatryczną pozwala wykryć istniejącą kamicę.
- Zalecane kontrolne badanie USG w ciągu 6-12 miesięcy po operacji lub w przypadku wystąpienia takich objawów, jak: ból w prawym podżebrzu, nudności, wzdęcia po tłustych posiłkach, żółtaczka.
- Objawy kamicy po bariatrii mogą być nietypowe ze względu na zmianę anatomii i małą objętość posiłków.
Chirurgiczne opcje profilaktyki
W większości wytycznych (m.in. European Association for the Study of the Liver [EASL], American Society for Metabolic and Bariatric Surgery [ASMBS]) rutynowa profilaktyczna cholecystektomia podczas operacji bariatrycznej nie jest zalecana, ponieważ wydłuża czas trwania zabiegu i zwiększa ryzyko bez proporcjonalnych korzyści u pacjentów bez kamieni. Rozważa się ją indywidualnie przy współistniejącej objawowej lub bezobjawowej kamicy u wybranych pacjentów (np. z bardzo wysokim BMI lub przy planowanym długim okresie szybkiej redukcji masy ciała).
Podsumowanie
Szybka utrata masy ciała po zabiegach bariatrycznych znacząco zwiększa ryzyko tworzenia się kamieni żółciowych, a w przypadku rozwoju objawowej kamicy konieczne bywa wykonanie cholecystektomii. Aby temu zapobiec, rutynowo zaleca się pooperacyjne podawanie kwasu ursodeoksycholowego. Skuteczna dawka dobowa UDCA stosowana w każdym badaniu klinicznym wynosiła 500-1200 mg, można ją więc rozważyć przynajmniej w okresie szybkiej utraty masy ciała (pierwsze 3-6 miesięcy po operacji), aby zmniejszyć częstość występowania objawowych kamieni żółciowych.
Artykuł z grantu edukacyjnego firmy Bausch Health Poland Sp. z o.o.
