Small 14953

Rycina 9. Owrzodzenie z cechami zakażenia w przebiegu cukrzycowej choroby stóp

Do głównych czynników ryzyka rozwoju zespołu stopy cukrzycowej należą: neuropatia, niedokrwienie kończyn dolnych, niewyrównana cukrzyca, nieprawidłowa pielęgnacja stóp, niewłaściwie dobrane obuwie, obecność modzeli, deformacje stóp oraz palenie tytoniu38. Zespół stopy cukrzycowej stanowi jedno z najcięższych przewlekłych powikłań cukrzycy. Prowadzi do istotnego pogorszenia jakości życia, ograniczenia sprawności fizycznej i utraty samodzielności, a także generuje znaczne koszty dla systemu ochrony zdrowia. Szacuje się, że ok. 20% pacjentów z owrzodzeniem stopy cukrzycowej ostatecznie poddawanych jest amputacji kończyny dolnej30. Wczesna interwencja – obejmująca właściwą kontrolę glikemii, regularne usuwanie modzeli oraz stosowanie odpowiednio dobranego obuwia – może przerwać patogenetyczny łańcuch zdarzeń i istotnie zmniejszyć ryzyko utraty kończyny. Zespół stopy cukrzycowej jest zatem wynikiem złożonej interakcji neuropatii, zaburzeń biomechanicznych i niedokrwienia, a skuteczne postępowanie wymaga jednoczesnego uwzględnienia wszystkich tych elementów30,38.

Podsumowanie

Cukrzyca jest chorobą o rosnącym znaczeniu epidemiologicznym i klinicznym, która istotnie wpływa na strukturę oraz funkcję skóry, zwiększając podatność na zakażenia o różnym stopniu nasilenia. Przewlekła hiperglikemia prowadzi do zaburzeń bariery naskórkowej, nasilenia stresu oksydacyjnego, dysfunkcji tkanki tłuszczowej oraz upośledzenia odpowiedzi immunologicznej i mikrokrążenia. W konsekwencji u pacjentów z cukrzycą częściej obserwuje się zarówno powierzchowne zakażenia bakteryjne i grzybicze, jak i ciężkie, potencjalnie zagrażające życiu infekcje tkanek głębokich, w tym martwicze zapalenie powięzi bądź zgorzel Fourniera.

Zakażenia te cechują się często cięższym przebiegiem, większym ryzykiem powikłań, nawrotów oraz niepowodzeń terapeutycznych. Istotne znaczenie mają także czynniki współistniejące, takie jak neuropatia, angiopatia oraz niewyrównana glikemia, które sprzyjają mikrourazom, opóźnionemu gojeniu i szerzeniu się zakażeń. Wczesne rozpoznanie zmian skórnych, właściwa diagnostyka mikrobiologiczna oraz szybkie wdrożenie adekwatnego leczenia – w połączeniu z optymalną kontrolą metaboliczną – stanowią kluczowe elementy ograniczające ryzyko ciężkich powikłań, w tym amputacji i sepsy.

Kompleksowe podejście do pacjenta z cukrzycą, obejmujące edukację, profilaktykę, regularną ocenę stanu skóry oraz interdyscyplinarną opiekę medyczną, jest niezbędne dla poprawy rokowania i jakości życia tej rosnącej populacji chorych.

ABSTRACT

Skin infections in diabetic patients: From minor superinfections to ulcers

Diabetes currently affects about 589 million adults worldwide (11.1% of the global population), and its prevalence is expected to increase significantly by 2050. In addition to its metabolic consequences, diabetes profoundly alters the structure and functions of the skin, increasing susceptibility to infections of varying severity. Chronic hyperglycemia impairs the integrity of the epidermal barrier, reduces keratinocyte proliferation and differentiation, disrupts lipid synthesis, and promotes oxidative stress and chronic inflammation. In addition, microvascular dysfunction, immune dysregulation, and adipose tissue abnormalities contribute to delayed wound healing and increased microbial colonization. Diabetic patients are at increased risk of superficial bacterial infections, including folliculitis, boils, carbuncles, impetigo and erythrasma, as well as deeper soft tissue infections such as cellulitis, abscesses, necrotizing fasciitis and Fournier's gangrene. Fungal infections, particularly dermatophytosis, onychomycosis, candidiasis and mucormycosis, are also more common and may be more severe or recurrent. Diabetic foot syndrome is one of the most serious complications attributable to the interaction of peripheral neuropathy, ischemia and impaired immune response, and it is associated with a high risk of ulcers, infections and amputations. Infections in diabetic patients are often characterized by an atypical course, higher recurrence rates, treatment failures and an increased risk of systemic complications, including sepsis. Early diagnosis, appropriate microbiological testing, prompt targeted treatment, and optimal glycemic control are essential to reducing morbidity and mortality. A comprehensive, multidisciplinary approach, which combines prevention, patient education, and regular skin assessment, is of crucial importance to improving treatment outcomes and quality of life of this growing patient population.

Piśmiennictwo

1. Genitsaridi I, Salpea P, Salim A, et al. 11th edition of the IDF Diabetes Atlas: global, regional, and national diabetes prevalence estimates for 2024 and projections for 2050. Lancet Diabetes Endocrinol 2026;14(2):149-56. doi: 10.1016/S2213-8587(25)00299-2

2. Czupryniak L, Gierczyński J, Kaczmarek M, et al. Diabetologia w Polsce na tle Unii Europejskiej. Bilans z okazji polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej [Internet]. Warszawa: Związek Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych INFARMA, 2025. https://www.infarma.pl/raporty/raporty-infarmy/2025-04-09-diabetologia-w-pl-na-tle-ue-raport-infarma-3639.pdf

3. Suaya JA, Eisenberg DF, Fang C, et al. Skin and soft tissue infections and associated complications among commercially insured patients aged 0-64 years with and without diabetes in the U.S. PLoS One 2013;8(4):e60057. doi: 10.1371/journal.pone.0060057

4. Chen VY, Siegfried LG, Tomic-Canic M, et al. Cutaneous changes in diabetic patients: primed for aberrant healing? Wound Repair Regen 2023;31(5):700-12. doi: 10.1111/wrr.13108

5. Fu K, Zheng X, Chen Y, et al. Role of matrix metalloproteinases in diabetic foot ulcers: Potential therapeutic targets. Front Pharmacol 2022;13:1050630. doi: 10.3389/fphar.2022.1050630

6. Wang Y, Graves DT. Keratinocyte Function in Normal and Diabetic Wounds and Modulation by FOXO1. J Diabetes Res 2020;2020:3714704. doi: 10.1155/2020/3714704

7. Zhou P, Yang C, Zhang S, et al. The imbalance of MMP-2/TIMP-2 and MMP-9/TIMP-1 contributes to collagen deposition disorder in diabetic non-injured skin. Front Endocrinol 2021;12:734485. doi: 10.3389/fendo.2021.73448

8. Chen J, Qin S, Liu S, et al. Targeting matrix metalloproteases in diabetic wound healing. Front Immunol 2023;14:1089001. doi: 10.3389/fimmu.2023.1089001

9. Li Y, Long J, Zhang Z, et al. Insights into the unique roles of dermal white adipose tissue (dWAT) in wound healing. Front Physiol 2024;15:1346612. doi: 10.3389/fphys.2024.1346612

10. Shook BA, Wasko RR, Mano O, et al. Dermal adipocyte lipolysis and myofibroblast conversion are required for efficient skin repair. Cell Stem Cell 2020;26(6):880-95.e6. doi: 10.1016/j.stem.2020.03.013

11. Dorf N, Maciejczyk M. Skin manifestations in diabetes – what is new? Front Med (Lausanne) 2025;12:1640144. doi: 10.3389/fmed.2025.1640144

12. David P, Singh S, Ankar R. A comprehensive overview of skin complications in diabetes and their prevention. Cureus 2023 15(5):e38961. doi: 10.7759/cureus.38961

13. Ly L, Vo KL, Cruel AC, et al. Dermatological Manifestations of Diabetes Mellitus and Its Complications. Diabetology 2025;6(3):1-18. doi: 10.3390/diabetology6030018

14. Troxell T, Hall CA. Carbuncle. 2023 Jul 3. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2026 Jan–. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32119346/

15. Nardi NM, Schaefer TJ. Impetigo. 2023 Jul 31. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2026 Jan–. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430974/

16. Lima AL, Illing T, Schliemann S, et al. Cutaneous Manifestations of Diabetes Mellitus: A Review. Am J Clin Dermatol 2017;18(4):541-53. doi: 10.1007/s40257-017-0275-z

17. Guo S, Liu M. Ecthyma Gangrenosum and Pyelonephritis in an Older Patient with Controlled Diabetes but without HIV or Malignancy. Clin Med Res Stud 2025;4(6):128. doi: 10.59468/2836-8525/128

18. Martínez-Ortega JI, Franco González S. Erythrasma: Pathogenesis and Diagnostic Challenges. Cureus 2024;16(8):e68308. doi: 10.7759/cureus.68308

19. Jaskóła-Polkowska DM, Blok K, Skibińska A, et al. Recurrent Erysipelas: Clinical Challenges and Strategies for Prevention – A Narrative Literature Review. Biomedicines 2025;13(10):2448. doi: 10.3390/biomedicines13102448

20. Matych M, Ciosek A, Miler K, et al. Primary and Recurrent Erysipelas-Epidemiological Patterns in a Single-Centre Retrospective Analysis. J Clin Med 2025;14(15):5299. doi: 10.3390/jcm14155299

21. Bednarska A, Sosińska-Bryła I, Grąbczewski P, et al. The effectiveness of erysipelas prophylaxis depends on the cumulative dose of benzathine penicillin G. Dermatol Reports 2022;14(3):9429. doi: 10.4081/dr.2022.9429

22. Webb E, Neeman T, Bowden FJ, et al. Compression Therapy to Prevent Recurrent Cellulitis of the Leg. N Engl J Med 2020;383(7):630-9. doi: 10.1056/NEJMoa1917197

23. Pastorino A, Tavarez MM. Incision and Drainage. [Updated 2023 Jul 24]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2026 Jan–. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK556072

24. Darwitz BP, Genito CJ, Thurlow LR. Triple threat: how diabetes results in worsened bacterial infections. Infect Immun 2024;92(9):e0050923. doi: 10.1128/iai.00509-23

25. Moon JY, Lee MR, Kim JH, et al. Fournier Gangrene in a Patient With Type 2 Diabetes Mellitus Treated With Dapagliflozin: A Case Report. Ann Coloproctol 2021;37(Suppl 1):S48-50. doi: 10.3393/ac.2020.06.22

26. Ballard DH, Mazaheri P, Raptis CA, et al. Fournier Gangrene in Men and Women: Appearance on CT, Ultrasound, and MRI and What the Surgeon Wants to Know. Can Assoc Radiol J 2020;71(1):30-9. doi: 10.1177/0846537119888396

27. Tan JH, Koh BT, Hong CC, et al. A comparison of necrotising fasciitis in diabetics and non-diabetics: a review of 127 patients. Bone Joint J 2016;98-B(11):1563-8. doi: 10.1302/0301-620X.98B11.37526

28. Cheng NC, Tai HC, Chang SC, et al. Necrotizing fasciitis in patients with diabetes mellitus: clinical characteristics and risk factors for mortality. BMC Infect Dis 2015;15:417. doi: 10.1186/s12879-015-1144-0

29. Kovitwanichkanont T, Chong AH. Superficial fungal infections. Aust J Gen Pract 2019;48(10):706-11. doi: 10.31128/AJGP-05-19-4930

30. Armstrong DG, Tan TW, Boulton AJM, et al. Diabetic Foot Ulcers: A Review. JAMA 2023;330(1):62-75. doi: 10.1001/jama.2023.10578

31. Gupta AK, Liddy A, Magal L, et al. Onychomycosis in Diabetics: A Common Infection with Potentially Serious Complications. Life (Basel) 2025;15(8):1285. doi: 10.3390/life15081285

32. Yesudian PD, Nwabudike LC, de Berker D. Nail changes in diabetes. Clin Exp Dermatol 2022;47(1):9-15. doi: 10.1111/ced.14859

33. Rodrigues CF, Rodrigues ME, Henriques M. Candida sp. Infections in Patients with Diabetes Mellitus. J Clin Med 2019;8(1):76, doi: 10.3390/jcm8010076

34. Nyirjesy P, Sobel JD, Fung A, et al. Genital mycotic infections with canagliflozin, a sodium glucose co-transporter 2 inhibitor, in patients with type 2 diabetes mellitus: a pooled analysis of clinical studies. Curr Med Res Opin 2014;30(6):1109-19. doi: 10.1185/03007995.2014.890925

35. Prakash H, Chakrabarti A. Global Epidemiology of Mucormycosis. J Fungi (Basel) 2019;5(1):26. doi: 10.3390/jof5010026

36. Martínez-Herrera E, Julián-Castrejón A, Frías-De-León MG, et al. Rhinocerebral mucormycosis to the rise? The impact of the worldwide diabetes epidemic. An Bras Dermatol 2021;96(2):196-9. doi: 10.1016/j.abd.2020.06.008

37. Khanna M, Challa S, Kabeil AS, et al. Risk of Mucormycosis in Diabetes Mellitus: A Systematic Review. Cureus 2021;13(10):e18827. doi: 10.7759/cureus.18827

38. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą – 2025. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego [Internet]. https://ptdiab.pl/zalecenia-ptd/zalecenia-kliniczne-dotyczace-postepowania-u-osob-z-cukrzyca-2025

Do góry