Analogiczne zasady dotyczą szczepienia przeciw ospie wietrznej. Z uwagi na ryzyko ciężkiego przebiegu zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca (VZV – varicella zoster virus) u ciężarnych oraz powikłań płodowych immunizację należy przeprowadzić przed ciążą, podając dwie dawki i zachowując co najmniej 4-tygodniowy odstęp przed planowanym poczęciem3-7.

Szczepionka BCG, zawierająca żywe, atenuowane prątki gruźlicy, pozostaje przeciwwskazana w ciąży ze względu na ryzyko dla płodu. Natomiast w przypadku szczepienia przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV – human papilloma virus), mimo że jest to szczepionka rekombinowana i brak jest dowodów na jej szkodliwość, zgodnie z informacjami zawartymi w ulotce przez producenta zaleca się odroczenie jego realizacji do czasu po porodzie i zakończenia laktacji5-7.

Podsumowanie

Szczepienia w ciąży stanowią kluczowy element profilaktyki zdrowotnej matki, jak również noworodków i niemowląt dzięki wertykalnej transmisji przeciwciał matczynych zapewniającej bierną ochronę immunologiczną w pierwszych miesiącach ich życia. Pomimo udokumentowanego bezpieczeństwa i skuteczności szczepień poziom ich akceptacji wciąż pozostaje niewystarczający. Istotną rolę odgrywają edukacja pacjentek oraz aktywne zaangażowanie personelu medycznego w promocję szczepień jako standardu opieki nad kobietą w wieku rozrodczym9,10,25,26,47.

Podstawowym elementem jest jasna i zrozumiała komunikacja. Lekarz powinien przekazywać informacje dotyczące szczepień w sposób dostosowany do poziomu wiedzy pacjentki, unikając nadmiernie specjalistycznego języka. Istotne jest przedstawienie zarówno korzyści, jak i ryzyka w sposób wyważony i transparentny. W przypadku kobiet w ciąży szczególnego znaczenia nabiera wyjaśnienie wpływu szczepienia na zdrowie rozwijającego się płodu oraz noworodka, co może istotnie zwiększać motywację do podjęcia decyzji o szczepieniu47. Podkreślenie roli szczepień w zapobieganiu poważnym chorobom zakaźnym oraz wskazanie danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w ciąży pomaga redukować obawy i wzmacnia zaufanie do proponowanej interwencji. Pomocne może być również odwołanie się do doświadczeń klinicznych oraz rekomendacji instytucji międzynarodowych, państwowych i towarzystw naukowych.

Równie ważna jest relacja oparta na zaufaniu. Empatyczna postawa lekarza, okazywanie szacunku oraz aktywne słu­chanie obaw pacjentki sprzyjają budowaniu poczucia bez­pieczeństwa. Kobiety w ciąży często podejmują decyzje zdrowotne w warunkach podwyższonego lęku i niepewności, dlatego istotne jest stworzenie przestrzeni do zadawania pytań oraz wyrażania wątpliwości bez obawy przed oceną.

Ważnym aspektem jest także włączenie pacjentki w proces decyzyjny, zgodnie z modelem współdecydowania. Uwzględnienie jej wartości, przekonań oraz sytuacji życiowej zwiększa poczucie autonomii i odpowiedzialności za podjętą decyzję. W praktyce oznacza to nie tylko przedstawienie rekomendacji, lecz także omówienie alternatyw oraz wspólne rozważenie najlepszego rozwiązania. Do innych przydatnych środków ochrony zdrowia matki i dziecka należą: terminowe podawanie zalecanych standardowych szczepień od urodzenia, szczepienie osób mających bliski kontakt z chorym (strategia kokonu), a także uzupełnianie luk w szczepieniach u młodych dorosłych, zwłaszcza u kobiet w wieku rozrodczym.

Wreszcie należy uwzględnić czynniki praktyczne i indywidualne, takie jak dostępność szczepień, ich koszt, wcześniejsze doświadczenia pacjentki z opieką zdrowotną czy wpływ opinii bliskich. Z doświadczenia autorki wynika, że podanie informacji o 100-procentowej refundacji w wielu przypadkach było istotnym argumentem decydującym o szczepieniu.

Podsumowując, skuteczna konsultacja dotycząca szczepień w ciąży powinna się opierać na klarownej komunikacji, budowaniu relacji opartej na zaufaniu oraz aktywnym włączaniu pacjentki w proces decyzyjny. Takie podejście nie tylko sprzyja akceptacji szczepień, lecz także wzmacnia ogólną jakość opieki nad kobietą w ciąży.

Abstract

Vaccinations during pregnancy: Current recommendations and how to talk to patients

Vaccinations during pregnancy are a key component of primary prevention of infectious diseases, protecting both the mother and the newborn. Immunological changes that occur during pregnancy increase susceptibility to infections and can lead to more severe diseases, which justifies the need for appropriately selected immunizations. Despite the proven safety and efficacy of vaccinations, their acceptance among pregnant women remains insufficient. Of crucial importance is the communication between healthcare providers and patients, which should be based on reliable information regarding the benefits and risks associated with vaccinations in pregnancy. This paper presents the current recommendations regarding immunization of pregnant women.

Piśmiennictwo

1. Englund JA. The influence of maternal immunization on infant immune responses. J Comp Pathol 2007;137:S16-9

2. Szukiewicz D. Insights into Reproductive Immunology and Placental Pathology. Int J Mol Sci 2024;25(22):12135

3. Rasmussen SA, Kim J, Jamieson DJ. Vaccines in Pregnancy: An Update on Recommendations From CDC’s Advisory Committee on Immunization Practices. Birth Defects Res 2025;117(2):e2459

4. World Health Organization. Vaccination in pregnancy: WHO recommendations [Internet]. Geneva: WHO; published in the WHO Weekly Epidemiological Record of 26 August 2022. Dostęp 6.04.2026

5. Seremak-Mrozikiewicz A, Nitsch-Osuch A, Czajkowski K, et al. Guidelines of the Polish Society of Gynecologists and Obstetricians, the Polish Society for Vaccinology, and the Polish Society for Family Medicine on vaccinating women with reproductive plans and pregnant or breastfeeding women. Ginekol Pol 2023;94(8):670-82

6. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2025 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2026. https://dziennikmz.mz.gov.pl/legalact/2025/85/

7. https://szczepienia.pzh.gov.pl/dla-lekarzy/szczepienia-w-ciazy/kalendarz-szczepien-kobiet-w-ciazy/

8. Albrecht M, Arck PC. Vertically Transferred Immunity in Neonates: Mothers, Mechanisms and Mediators. Front Immunol 2020;11:555

9. Nitsch-Osuch A, Bomba-Opoń D, Jasik MJ. Szczepienia przeciw grypie w czasie ciąży – aktualne dane na temat bezpieczeństwa i skuteczności. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2020;5(3):105-11

10. Bednarek S, Swiatkowska-Freund M, Szelc R, et al. Compliance of Pregnant Women with Recommendations Regarding Pertussis, Flu and COVID-19 Vaccination During Pregnancy. Vaccines (Basel) 2025;13(5):458

11. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 października 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001525

12. Jamieson DJ, Honein MA, Rasmussen SA, et al. Novel Influenza A (H1N1) Pregnancy Working Group. H1N1 2009 influenza virus infection during pregnancy in the USA. Lancet 2009;374(9688):451-8

13. Rasmussen SA, Jamieson DJ, Macfarlane K, et al. Pandemic Influenza and Pregnancy Working Group. Pandemic influenza and pregnant women: summary of a meeting of experts. Am J Public Health 2009;99:S248-54

14. Mertz D, Kim TH, Johnstone J, et al. Populations at risk for severe or complicated influenza illness: systematic review and meta-analysis. BMJ 2013;347:f5061

15. Irving SA, Etminan M, Abernathy T, et al. Maternal influenza and the risk of congenital malformations: a systematic review and meta-analysis. Am J Epidemiol 2011;174(6):635-45

16. Rasmussen SA, Jamieson DJ, Uyeki TM. Effects of influenza on pregnant women and infants. Am J Obstet Gynecol 2012;207(3 Suppl):S3-S8

17. Pierce M, Kurinczuk JJ, Spark P, et al. Perinatal outcomes after maternal 2009/H1N1infection: national cohort study. Brit Med J 2011;342:d3214

18. Newsome KWJ. Maternal and infant outcomes among severely ill pregnant and postpartum women with 2009 pandemic influenza A (H1N1) – United States, April 2009 – August 2010. Morbidity and Mortality Weekly Report(MMWR) 2011;60:1193-6

19. Egorova M, Egorov V, Zabrodskaya Y. Maternal Influenza and Offspring Neurodevelopment. Curr Issues Mol Biol 2024;46(1):355-66

20. Centers for Disease Control and Prevention. Influenza vaccination during pregnancy. 2024. https://www.cdc.gov/flu/vaccine-safety/vaccine-pregnant.html

21. Influenza vaccines: WHO position paper. Wkly Epidemiol Rec 2012;87(47):461-76

22. Grohskopf LA, Blanton LH, Ferdinands JM, et al. Prevention and Control of Seasonal Influenza with Vaccines: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices – United States, 2025-26 Influenza Season. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2025;74:500-7

23. Wolfe DM, Fell D, Garritty C, et al. Safety of influenza vaccination during pregnancy: a systematic review. BMJ Open 2023;13(9):e066182

24. Madhi SA, Cutland CL, Kuwanda L, et al. Maternal Flu Trial (Matflu) Team. Influenza vaccination of pregnant women and protection of their infants. N Engl J Med 2014;371(10):918-31

25. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). FluVaxView: Influenza vaccination coverage among pregnant women – United States, 2023-24 season. Atlanta: CDC, 2024

26. UK Health Security Agency. Seasonal influenza vaccine uptake in GP patients in England: winter season 2024/2025. London: UKHSA, 2025

27. Liru C, Jing W, Jing B, et al. Clinical characteristics of pertussis in infants and risk factors for respiratory support. Ann Med 2025;57(1):2514943

28. Frawley JE, He WQ, McCallum L, et al. Birth Outcomes After Pertussis and Influenza Diagnosed in Pregnancy: A Retrospective, Population-Based Study. BJOG 2025;132(3):355-64

29. Centers for Disease Control and Prevention. Pertussis (Whooping Cough): Surveillance and Reporting. Atlanta: CDC, 2024

30. Guo S, Zhu Y, Guo Q, et al. Severe pertussis in infants: a scoping review. Ann Med 2024;56(1):2352606

31. Amirthalingam G, Andrews N, Campbell H, et al. Effectiveness of maternal pertussis vaccination in England: an observational study. Lancet 2014;384(9953):1521-8

32. Shi Q, Li J, Hu Q, et al. Efficacy, Immunogenicity, and Safety of Pertussis Vaccine During Pregnancy: A Meta-Analysis. Vaccines (Basel) 2025;13(7):666

33. Munoz FM, Bond NH, Maccato M, et al. Safety and immunogenicity of tetanus diphtheria and acellular pertussis (Tdap) immunization during pregnancy in mothers and infants: a randomized clinical trial. JAMA 2014;311(17):1760-9

34. Sukumaran L, McCarthy NL, Kharbanda EO, et al. Association of Tdap Vaccination With Acute Events and Adverse Birth Outcomes Among Pregnant Women With Prior Tetanus-Containing Immunizations. JAMA 2015;314(15):1581-7

35. European Centre for Disease Prevention and Control. Rapid scientific advice on protecting infant against respiratory syncytial virus disease for the European 2025/26 winter season. https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/rapid-scientific-advice-protecting-infants-against-respiratory-syncytial-virus

36. Borszewska-Kornacka MK, Mastalerz-Migas A, Nitsch-Osuch A, et al. Respiratory Syncytial Virus Infections in Polish Pediatric Patients from an Expert Perspective. Vaccines (Basel) 2023;11(9):1482

37. Mazela J, Jackowska T, Czech M, et al. Epidemiology of Respiratory Syncytial Virus Hospitalizations in Poland: An Analysis from 2015 to 2023 Covering the Entire Polish Population of Children Aged under Five Years. Viruses 2024;16(5):704

38. Madhi SA, Kampmann B, Simoes EAF, et al. Preterm Birth Frequency and Associated Outcomes From the MATISSE (Maternal Immunization Study for Safety and Efficacy) Maternal Trial of the Bivalent Respiratory Syncytial Virus Prefusion F Protein Vaccine. Obstet Gynecol 2025;145(2):147-56

39. Phijffer EW, de Bruin O, Ahmadizar F, et al. Respiratory syncytial virus vaccination during pregnancy for improving infant outcomes. Cochrane Database Syst Re 2024;5(5):CD015134

40. Pérez Marc G, Vizzotti C, Fell DB, et al. BERNI study working group. Real-world effectiveness of RSVpreF vaccination during pregnancy against RSV-associated lower respiratory tract disease leading to hospitalisation in infants during the 2024 RSV season in Argentina (BERNI study): a multicentre, retrospective, test-negative, case-control study. Lancet Infect Dis 2025;25(9):1044-54

41. Cannarella R, Kaiyal RS, Marino M, et al. Impact of COVID-19 on Fetal Outcomes in Pregnant Women: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Pers Med 2023;13(9):1337

42. Yang R, Mei H, Zheng T, et al. Pregnant women with COVID-19 and risk of adverse birth outcomes and maternal-fetal vertical transmission: a population-based cohort study in Wuhan, China. BMC Med 2020;18(1):330

43. Khalil EM, Madney YM, Hassan M, et al. Maternal and Fetal Outcome of COVID-19 Infection among Pregnant Women. Medicina (Kaunas) 2024;60(10):1676

44. Santi Laurini G, Montanaro N, Motola D. Safety of COVID-19 vaccines in pregnancy: a VAERS based analysis. Eur J Clin Pharmacol 2023;79(5):657-61

45. Ciapponi A, Berrueta M, Argento FJ, et al. Safety and Effectiveness of COVID-19 Vaccines During Pregnancy: A Living Systematic Review and Meta-analysis. Drug Saf 2024;47(10):991-1010

46. McLean HQ, Fiebelkorn AP, Temte JL, et al.; Centers for Disease Control and Prevention. Prevention of measles, rubella, congenital rubella syndrome, and mumps, 2013: summary recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). MMWR Recomm Rep 2013;62(RR-04):1-34. Erratum in: MMWR Recomm Rep 2015;64(9):259

47. McHugh L, O’Grady KF, Nolan T, et al. National predictors of influenza vaccine uptake in pregnancy: the FluMum prospective cohort study, Australia, 2012-2015. Aust N Z J Public Health 2021;45(5):455-61

Do góry