Podejrzewając m.in. wadę przewodów żółciowych i/lub trzustkowych, uszkodzenie lub zwężenie przewodów trzustkowych, zaleca się cholangiopakreatografię w MR (MRCP – magnetic resonance cholangiopancreatography). Z kolei podejrzenie żółciopochodnego zapalenia trzustki, autoimmunizacyjnego zapalenia trzustki oraz leczenie wybranych powikłań choroby stanowią wskazania do endoultrasonografii (EUS). Dostępność tych wspomnianych technik diagnostycznych dla populacji pediatrycznej bywa jednak często ograniczona, co wynika również z konieczności znieczulenia dziecka do zabiegu. Endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ERCP – endoscopic retrograde cholangiopancreatography) nie jest zalecana jako badanie diagnostyczne służące jedynie do rozpoznawaniu OZT u dzieci^1,2,13,17-20.

Na terapię OZT w populacji pediatrycznej składają się^1-5,9,13:

• szybka i sprawna identyfikacja czynnika etiologicznego oraz podjęcie próby jego usunięcia, np. cholecystektomia – w przypadkach kamicy pęcherzyka żółciowego i żółciopochodnego OZT
• intensywne nawadnianie pozajelitowe oraz wyrównywanie zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej – w pierwszych 24-godzinach leczenia OZT nawadnianie powinno być agresywne, podanie płynów może stanowić nawet 150-200% dobowego zapotrzebowania; zaleca się roztwory elektrolitów z glukozą
• wczesna interwencja żywieniowa – preferowana jest droga doustna, a gdy adekwatne żywienie doustne jest źle tolerowane, zaleca się żywienie przez zgłębnik dożołądkowy lub dojelitowy; w początkowym okresie zalecane są diety polimeryczne lub elementarne; przy braku tolerancji żywienia doustnego/dojelitowego oraz konieczności pokrycia zapotrzebowania kalorycznego wskazane jest stosowanie całkowitego żywienia pozajelitowego, wdrażane między 24 a 48 godz. od początku objawów choroby, co może istotnie skrócić czas hospitalizacji
• antybiotykoterapia – nie jest rutynowo zalecana niezależnie od ciężkości przebiegu OZT u dzieci
• ERCP
• leczenie w ośrodkach wysokospecjalistycznych z możliwością interwencji chirurgicznej oraz w ramach oddziału intensywnej terapii dziecięcej w przypadku wystąpienia powikłań.

Wskazaniami do antybiotykoterapii w OZT są:

• wystąpienie uogólnionych powikłań infekcyjnych
• pojawienie się objawów zapalenia dróg żółciowych
• podejrzenie zakażonej martwicy trzustki.

Do przeprowadzenia ERCP są następujące wskazania:

• żółciopochodne OZT oraz kamica przewodu żółciowego wspólnego skutkująca zablokowaniem spływu żółci
• OZT z towarzyszącym ciężkim zapaleniem dróg żółciowych (zabieg w trybie pilnym do 24 godz. od początku objawów choroby)
• inne przypadki OZT z towarzyszącym zapaleniem dróg żółciowych i/lub zablokowaniem spływu żółci z dróg żółciowych (zabieg należy wykonać w ciągu pierwszych 72 godz. od początku objawów choroby).

Wskazaniami do cholecystektomii są żółciopochodne OZT w okresie pierwszego miesiąca od wystąpienia pierwszych objawów choroby. Odstąpienie od cholecystektomii u dziecka z kamicą żółciową powikłaną zapaleniem trzustki powoduje, że chory pozostaje w grupie wysokiego ryzyka powikłań kamicy żółciowej (w tym kolejnego epizodu żółciopochodnego OZT).

Do powikłań OZT zalicza się:

• zakażone martwicze zapalenie trzustki
• zakażoną martwicę trzustki
• martwicę zewnątrztrzustkową
• niewydolność wielonarządową
• niedokrwienie jelit
• ostre krwawienie.

Ostre nawracające zapalenie trzustki

O ONZT mówimy wówczas, gdy się stwierdzi co najmniej 2 epizody OZT w trakcie życia pacjenta bez obecności jakichkolwiek objawów wskazujących na istnienie PZT. Pomiędzy epizodami musi dojść do całkowitego ustąpienia bólu (i utrzymywania się okresu bezbólowego przez co najmniej miesiąc od wystąpienia OZT) oraz do normalizacji aktywności enzymów trzustkowych w surowicy krwi (amylaza, lipaza) przed wystąpieniem kolejnego epizodu OZT^1,3-5.

Podsumowanie

Od 2 dekad obserwuje się wzrost częstości zapaleń trzustki w populacji pediatrycznej. U dzieci o chorobie częściej decydują czynniki genetyczne albo zaburzenia anatomiczne w porównaniu z czynnikami środowiskowymi obserwowanymi u dorosłych. Choroby trzustki mają negatywny wpływ na rozwój fizyczny i funkcjonowanie społeczne chorego dziecka oraz jego rodziny. W populacji pediatrycznej choroby zapalne trzustki wciąż nie zawsze są właściwie rozpoznawane.